រដឺមស្រុកហៃដោយសិល្បករកួយ

kimheng

ជឿន គឹមហេង មាន​ស្រុក​កំណើត​នៅ​ខេត្ត​ពោធិ៍​សាត់ និងសព្វ​ថ្ងៃ កំពុង​បម្រើ​ការងារ​ក្នុង​ស្ថាប័ន​រដ្ឋនៅ​រាជ​ធានី​ភ្នំពេញ។ គឹមហេង​ធ្លាប់​ហាត់​សរ​សេរ​រឿង​ខ្លី រឿង​ប្រលោម​លោក និង​រឿង​កុមារ នៅសមាគមអ្នកនិពន្ធខ្មែរ និងអង្គការ Room to Read Cambodia។ គាត់​ធ្លាប់​បាន​ចូល​រួម​ការ​ប្រកួត​ប្រជែង​ផ្នែក​តែង​និពន្ធ​ពាន​រង្វាន់ ​លី ធាមតេង ឆ្នាំ ២០១៨ និង​ទទួល​បាន​ចំណាត់​ថ្នាក់​លេខ​៥ លើ​ស្នាដៃ​រឿង​ដែល​មាន​ចំណង​ជើង​ថា «មន្តស្នេហ៍រទេះរុញ»។ ដោយ​​មូល​ហេតុ​ចង់​ដឹង និង​ចង់​ស្វែង​យល់​អំពី​ខ្លួន​ឯង​បន្ត​ទៀត​ថា ខ្លួនអាច​ ធ្វើ​កិច្ចការ​និពន្ធ​លើ​ទម្រង់​ណា​បាន​ល្អជាង​គេ ដូច្នេះ​ហើយ​បាន​ជា​គឹមហេង ចូលរួម​ជា​មួយ​អង្គការ​សិល្បៈ​ខ្មែរ​អមតៈ ដើម្បី​រៀន​សរសេរ​អត្ថបទ​ការ​វិភាគ​អំពី​សិល្បៈ និង​ក្រោយមក​បាន​ជាប់​ជា​បេក្ខជន​សរសេរ​វិភាគ​លើ​សិល្បៈ​សម្រាប់ «រដូវ​វប្បធម៌ឆ្នាំ ២០២០» នេះ។ ក្នុង​ថ្ងៃ​អនាគត​ គាត់​ចង់​មាន​អាជីព​ជា​អ្នក​និពន្ធ​លើ​ទម្រង់​ណាមួយ​ដែល​គាត់ធ្វើ​បាន​ល្អ​បំផុត។

ការសរសេរវិភាគសិល្បៈរបាំរដឹមស្រុកហៃ

អត្ថបទដោយ ជឿន គឹមហេងCHOEURN Kimheng

ត្រួតពិនិត្យដោយ យាន រស្មី YEAN Reaksmey

 

រាត្រី​មួយ​នៃ​ថ្ងៃ​បើក​សម្ពោធ​មហោ​ស្រព «រដូវ​វប្បធម៌ឆ្នាំ ២០២០» នា​ឆាក​សម្ដែង​របស់​អង្គការ​​សិល្បៈ​ខ្មែរ​អមតៈ ខ្ញុំ​អង្គុយ​ក្នុង​ចំណោម​មនុស្ស​ម្នា​ជា​ច្រើន​ដែល​កំពុង​ទន្ទឹង​ចាំ​មើល​ទស្សនីយភាព​សម្តែង​របាំ​របស់​សហគមន៍ជនជាតិ​កួយ។ មនុស្ស​ម្នា​នៅ​ក្នុង​សាល​មហោស្រព​ទាំង​មូល​ហាក់​ដូចជា​មាន​ភាព​សប្បាយ​រីករាយ ទោះ​ពួកគេ​ត្រូវ​ពាក់​ម៉ាស់​ពេទ្យ និង​រក្សា​គម្លាត​សង្គម ដើម្បី​ការពារ​ការ​រីក​រាល​ដាល​នៃ​ជំងឺ​កូវីដ​១៩​ក៏​ដោយ ក៍​ខ្ញុំ​នៅ​តែ​មាន​អារម្មណ៍​ថា​ទទួល​បាន​នូវ​កម្លាំង​រំភើប​របស់​ពួកគេ ដោយ​សំណើច​ក្អាក​ក្អាយ។ តើ​នេះ​អាច​មក​ពី​មនុស្ស​នៅ​រាជធានី​បាន​បាត់​បង់​ឱកាស​ចូល​រួម​ការ​សម្ដែង​នានា​អស់​រយៈ​ពេល​ជា​ច្រើន​ខែ​មក​ហើយ និង​នេះ​ជា​ពេល​ដែល​ពួក​គេ​រង់​ចាំ​ជា​យូរ​ហើយ​ទេ​ដឹង? នៅ​ក្នុង​ថ្ងៃ​បើក​សម្ពោធ​នេះ រដូវ​វប្បធម៌​នាំ​មក​នូវ របាំរដឺមស្រុកហៃ ដើម្បី​បើក​ឆាក ជា​ភាសា​ខ្មែរ​មាន​ន័យថា «របាំប្រពៃណីភូមិខ្ញុំ»រដឺមស្រុកហៃជា​ទស្សនីយភាព​របាំ​របស់​សហគមន៍​ជនជាតិ​​កួយ​នៃ​ភូមិ​ទន្សោង ខេត្ត​ស្ទឹងត្រែង ប្រទេសកម្ពុជា។ ទស្សនីយភាព​នេះ បាន​បង្ហាញ​ខ្លួន​ក្នុង រដូវវប្បធម៌កាល​ពី​ថ្ងៃ​ទី ៤ ខែ​តុលា។ រដូវវប្បធម៌ គឺជា​ព្រឹត្តិការណ៍​រយៈ​ពេល​ពីរ​ខែគឺ ខែតុលា និង ខែវិច្ឆិកា ដែល​រួម​បញ្ចូល​នូវ​ការ​សម្ដែង​របាំ និង​ល្ខោន​និយាយ ជាច្រើន​ស្នាដៃ​ថ្មីៗ និង​មាន​កម្មវិធី​អន្តរ​សកម្មភាព​មួយ​ចំនួន​ទៀតសម្រាប់​ឱ្យ​សិល្បករ និង​មហាជន​បាន​ជួប​គ្នា​ផ្ទាល់​ប្តូរ​បទ​ពិសោធន៍ និង​ចំណេះដឹង ធ្វើឡើង​ក្នុង​រាជធានី​ភ្នំពេញ។ ប្រធានបទ​រួម​របស់​រដូវវប្បធម៌​ឆ្នាំនេះគឺ «ការ​បង្ហាញ​អត្តសញ្ញាណ៖ ពួកគេ និង/ឬ ពួកយើង»។

village-tradition

រូបភាពដោយសិល្បៈខ្មែរអមតៈ

yipheng-3

រូបទី២. លក្ខណៈនៃរបាំទាំងមូល

ទស្ស​នីយភាព​​របាំរដឺមស្រុកហៃ គឺជា​ការ​បង្ហាញ​អំពី​ជីវភាព ជំនឿ និង​ប្រពៃណី​របស់​ជនជាតិ​ដើម​កួយ តាម​រយៈ​ការ​តុប​តែង​ឆាក សម្លៀក​បំពាក់ ភា​សា ពិធី​សាសនា  សម្ភារ​ប្រើប្រាស់ និង​តន្រ្តី​នៃ​របាំ ដែល​ទាំងនេះ គឺជា​សូចនាករ​សម្គាល់​អំពី​អត្តសញ្ញាណ​ជាតិ​សាសន៍។ របាំរដឺមស្រុកហៃ សក្តិសម​នឹង​ប្រធាន​បទ​រួម​របស់​មហោ​ស្រព ព្រោះ​ទស្សនីយភាព​ទាំង​មូល​បាន​ជំរុញ​ឲ្យ​ទស្ស​និកជន​ពិចារណា​អំពី​ប្រពៃណី​របស់​ជនជាតិ​ដើម​កួយ​មាន​លក្ខណៈ​ប្លែក​ដូចម្តេចខ្លះពី​ជនជាតិ​ដទៃ​ទៀត ហើយ​ការ​ចាត់​តាំង​ឲ្យ​របាំ​នេះ​បង្ហាញ​បើក​មុខ​មហោស្រព គឺជា​ជម្រើស​ប្រកប​ដោយ​ការ​ពិចារណា​ខ្ពស់។

ការ​សម្តែង របាំរដឺមស្រុកហៃអម​ដោយ​ចម្រៀង​ជា​ភាសា​កួយ មាន​ឈុត​សម្តែង​សាច់រឿង​ខ្លីៗ។ សិល្បករ​ចូលរួម​សម្តែង​ចំនួន ២០​រូប ជា​ជន​ជាតិ​ដើម​កួយ ដែល​១០​រូប​ជា​អ្នក​របាំ ២រូប​ជា​អ្នក​ចម្រៀង ៤​រូប ជា​អ្នកភ្លេង តួផ្សេងៗ​ទៀត និង​អ្នកមីង  ខា ស្រស់ ជា​គ្រូបង្ហាត់​ដឹកនាំ​របាំ និង​ជា​ចាស់ទុំ​ជនជាតិ​ដើម​កួយ បក​ប្រែ​បរិយាយ​អំពី​របាំ​បណ្តើរៗ​ជា​ភាសាខ្មែរ។

នៅ​ក្រោម​ពន្លឺ​ភ្លើង​ពណ៌​ខៀវ​ស្រទន់​លាយ​ជាមួយ​ពណ៌​បៃតង​ស្រស់ យើង​ឃើញ​មាន​របស់​របរ ជាច្រើន​រៀបចំ​លម្អ​ឆាក។ នៅ​ខាង​ស្ដាំ ទៅ​ខាង​ចុង និ​ងទៅ​ខាង​ក្រោយ​នៃ​ឆាក យើង​ឃើញ​មានការ​ប្រើប្រាស់​ក្រដាស​រចនា​ចេញ​ជារូបរាង​ថ្មពណ៌​ខ្មៅ​ប្រផេះ​ដូច​ភ្នំ។ នៅ​ជុំវិញ​ភ្នំ នេះ​មាន​រុក្ខជាតិ​បៃតង និង​មក​ខាង​មុខ​នៃ​ឆាក​មាន​អាស្រម​មួយ​តម្កល់​លើ​រាន​ផុត​ពី​កម្រាល ជា​អាស្រម​អ្នក​សច្ចំ គ្មាន​ប្រក់​ដំបូល​ ក្រាល​កន្ទេល​ស្លឹក​ពីរ​ជាន់។ បើ​ក្រឡេក​ទៅ​ខាង​ឆ្វេង ឃើញ​មាន​ឧបករណ៍ ភ្លេង​មាន​ស្គរ ដៃ​ចំនួន​៣ និង​ទ្រ​ចំនួន​១។ នៅ​ទេស​ខាង​មុខ​នៃ​វង់​ភ្លេង​មាន​ខ្ទម​អ្នកតា​មួយ ដំបូល​ប្រក់​ស្លឹក ក្រាល​រនាប​ឫស្សី នៅ​ក្បែរ​ខ្ទម​អ្នកតា ខាង​ស្តាំ​មាន​តាំង​កូន​រទេះ​អូស ធ្វើ​អំពី​ផ្តៅ​មួយ​ផ្ទុក ដោយ​គ្រាប់​ស្រូវ​ទុំ។ សំឡឹង​មើល​មួយ​ភ្លែត ឃើញ​ហាក់​បី​ដូចជា​ទេសភាព​ព្រៃភ្នំ​ក្រំថ្ម។ ក្រៅ​តែ​ពី​នេះ នៅ​មាន​ទេស​ខាង​ក្រោយ​នៃ​ឆាក ឃើញ​មាន​ការ​ព្យួរ និង​តាំង​សម្ភារ​ប្រើប្រាស់​ប្រពៃណី មួយ​ចំនួន​ជា​អាទិ៍ កាំបិត​ខ្វែវ សម្រាប់​ឆ្ការ​ព្រៃ ពូថៅ​សម្រាប់​កាប់​កូន​ឈើ ចប​ជីក​សម្រាប់​ជីក​រណ្តៅ កញ្ជើ​សម្រាប់​ទូល​បាយ ត្រក សម្រាប់​ដាក់​ត្រី​សាច់ ត្បាល់​បុក និង​អង្រែ​សម្រាប់​បុក​ស្រូវ​យក​អង្ករ និងទូក​ឈើ​សម្រាប់​ឆ្លង​ទឹក ច្រវា អុំទូក ដែល​ក្មេងៗ​សម័យ​បច្ចេក​វិទ្យា​ដូច​ខ្ញុំ​ស្ទើរ​តែ​លែង​ឃើញ និង​អត់​ស្គាល់​ផង។​ ក្រៅ​ពី​សម្ភារ​តាំង​លើ​ឆាក​បង្ហាញ​ថា​របាំ​នេះ​បង្ហាញ​ពី​សហគមន៍​មក​ពី​តំបន់​ឆ្ងាយ​ពី​ក្រុង​ហើយ នៅ​មាន​រូប​ឆោម​របស់​សិល្បករ​ទៀត ខ្លះ​មាន​វ័យ​​ចំណាស់​ស្បែក​ស្រអែម​ជាំ​ដោយ​អំណាច​នៃ​កម្ដៅ ថ្ងៃ​ដុត​រោល​សន្សឹមៗ ជាច្រើន​ឆ្នាំ ធ្មេញ​ពណ៌​លឿង​ដូច​ទឹក​តែ​ពី​ការ​និយម​ពិសា​ស្លា ថ្នាំ​ជក់ ជា​ការ​រក្សា​ធ្មេញ​របស់​ពួកគេ​តាម​ធម្មជាតិ សក់​ពណ៌​ខ្មៅ​និល​ពី​កំណើត យើង​ទាយ​បាន​ថា​ជា​មនុស្ស​ស្និទ្ធ​ស្នាល​នឹង​ធម្មជាតិ​ជាក់​ច្បាស់។​

សិល្បករ​ស្លៀក​ពាក់​ពណ៌​ស្រុះ​គ្នា លម្អ​ដោយ​ខ្សែ​កអង្កាំ និង​ក្រណាត់​ក្រហម មើល​ពី​ចម្ងាយ​ដូច​តួអង្គ​ម្រេញ​គង្វាល​ជា​ក្រុម​អ្នក​រក្សា​ព្រៃ​អរូបី អាច​ឱ្យ​យើង​ទាយ​បាន​ថា ជា​សម្លៀក​បំពាក់ ប្រពៃណី។ បុរស​របាំ​ពាក់​អាវ​បំពង់ ដៃ​វែង និង​ខោ​ក្រណាត់ ជើង​វែង​ពណ៌​ខៀវ​ងងឹត លម្អ​ដោយ​ក្រណាត់​ពណ៌​ក្រហម​ឆ្អិន​ចង​ចង្កេះ ចង​ក្បាល​ចោល​រំភាយ​ទៅ​ស្តាំដៃ និង​ពាក់​ខ្សែក​អង្កាំ សក់ខ្មៅ​កាត់ខ្លី។ នារី​របាំ​ពាក់​អាវ​បំពង់ ដៃ​វែង​សម្រុង​ខ្លួន​វែង​លើ​ជង្គង់ ពណ៌​ខៀវ​ងងឹត​ដូចគ្នា​ជាមួយ​សំពត់​បត់​សឹង ចង្កេះ​លម្អ​ដោយ​ក្រណាត់​លាត​ពណ៌​ក្រហម ចង​ចោល​ភាយ​រំយោល​ទៅ​ខាង​ស្តាំដៃ ក្បាល​ចង ក្រណាត់​ពណ៌​ក្រហម​ប៉ាក់​ឌិន​ពណ៌​លឿង ឬ​ពណ៌​ទឹក​ក្រូច ចោល​ភាយ​រំយោល​បាច់​អំបោះ​ក្រហម​មក​លើ​ទ្រូង​ទាំង​សង​ខាង និង​មាន​រំយោល​បាច់​អំបោះ​ក្រហម​ចេញ​ពី​ចុង​ខ្សែក​អំពាក់​មួយ​ខ្សែ​មក​ត្រឹម​សូរង។ អ្នក​មីង ខា ស្រស់ ពោល​បញ្ជាក់​ថា​តាំង​ពី​ដើម​មក​ អ្នក​ស្រុក​កួយ​ស្រឡាញ់​ពណ៌​ក្រហម​ណាស់។ នារី​កួយ​ពាក់​ខ្សែកអង្កាំ​ចម្រុះ​ពណ៌ ដូច​បាន​ដឹង​មក​ថា «​​ខ្សែក​អង្កាំ​ជា​វត្ថុ​ជា​ទី​ស្រឡាញ់​របស់​នារី​ជន​ជាតិ​ដើម​កួយ» ។ ស្ត្រី​ជន​ជាតិ​ដើម​កួយ​វ័យ​ចំណាស់​ម្នាក់ ប្រាប់​ខ្ញុំ​ថា​ខ្សែក​អង្កាំ​របស់​គាត់​សល់​កេរ​មក​តាំង​ពី​លោក​យាយ​របស់​គាត់​ម៉្លេះ។ ពួក​គាត់​ពាក់​ខ្សែ​ដៃ​ធ្វើ​ពី​លោហៈ​ច្រើន​ខ្សែ ច្រើន​រចនា​ចូល​គ្នា។ ចំណែក​ត្រចៀក​វិញ​នារី​កួយ​ប្រើ​មែក​ដើម​រុក្ខជាតិពោល្យំក្រៀម​ពណ៌​លឿង​ស្រគាំ​ធ្វើជា​ក្រវិល។ ពួកគេ​ចង​សក់​ក្របួច​ទៅ​ក្រោយ ផ្ទៃ​មុខ​ធម្មតា មិន​តុប​តែង​ទេ។ សិល្បករ​របាំ​កួយ​ជើង​ទទេ​ដូច​សិល្បករ​របាំ​ខ្មែរ​ដែរ។ សម្រាប់​តួអង្គ​សំខាន់ៗ គេ​ប្រើ​ក្រមា​ខ្មែរ​បង់​​ក ឬ​ធ្វើ​ជា​ឆៀង។

ជន​ជាតិ​ដើម​កួយ​ប្រហែល​មាន​ជំនឿ​ទុក​ចិត្ត​ទៅ​លើ​អារុក្ខ អារក្ស អ្នកតា បើ​តាម​ការ​សម្តែង​ចំនួនពីរ​​សាច់​រឿង​ខ្លី​នៃរបាំរដឺមស្រុកហៃ។ ដំបូង​បំផុត​មុន​ការ​សម្តែង​របាំ ពួកគេ​ធ្វើ​ពិធី​រាំ​ថ្វាយ​គ្រូ ដោយ​បុរសចំណាស់​ម្នាក់​ដើរ​កាន់​ល្អី​មួយ​ពេញ​ដោយ​គ្រឿង​ដង្វាយ​ជា ធូប ទៀន ស្រា ស មួយដប ស្លាធម៌ រួច​មក​បត់​ជើង​នៅ​កណ្តាល​ឆាក ដុត​ទៀន​មួយ​ដើម​បំភ្លឺ រួច​ដុត​ធូប​សំពះ​បួង​សួង​ឧទ្ទិស។ នៅ​ចំ​ពី​ក្រោយ​គាត់​មាន​តាំង​ដើម​ឈើ​ស្រស់​មួយ​ដើម​ខ្ពស់​ជាង​មនុស្ស​លុត​ជង្គង់​បន្តិច និង​អ្នក​របាំ​រាំ​លុត​ជង្គង់​សំពះ​រេរា​ពី​ក្រោយ ហាក់​បី​ដូចជា​ការ​រាំ​ថ្វាយ​គ្រូ​នេះ​ធ្វើ​ឡើង​នៅ​ឯ​ទី​មាន​ព្រៃព្រឹក្សា ជា​តំបន់​របស់​អារុក្ខ អារក្ស អ្នកតា​មែន។ ឈុត​រឿង​ខ្លី​ចំនួន​ពីរ​ក៏​បាន​បង្ហាញ​ពី​វត្តមាន​អារុក្ខ អារក្ស អ្នកតា​ដែរ ១. រឿង​ខ្លី​សម្តែង​មុនរបាំគុនដំបង ថ្វាយ​អ្នក​សច្ចំ ពេល​មាន​មនុស្ស​ឈឺ។ សាច់​រឿង​ពួក​គេ​នាំ​យក​អ្នក​ជំងឺ​ទៅ​​ជួប​អ្នក​សច្ចំ ឱ្យ​គន់​គូរ​មើល​ថា​ហេតុអ្វី​ទើប​ព្យាបាល​ពី​មុន​មក​មិន​ជា​សោះ។ អ្នក​សច្ចំ​គន់គូរ​ឃើញ​ថា​គេ​ខុស​នឹង​អ្នកតា ហើយ​ពួកគេ​គ្រាន់​តែ​លេង​ភ្លេង​ថ្វាយ​ នឹង​ជា​វិញ​ហើយ។ ពួកគេ​ជឿ​សម្តី​អ្នក​សច្ចំ និង​លេង​ភ្លេង​ថ្វាយ​អ្នកម្ចាស់​ទឹក​ម្ចាស់​ដី ប្រហែល​ជា​តួអង្គ​អារុក្ខ អារក្ស​តែ​ម្តង។ សម្រាប់​សំណែន​មាន​ជា​ស្លា​មួយ​ចំណិត​រុំ​នឹង​ស្លឹក​ចេក និង​លុយ​ប្រាំ​រយ​រៀល ហើយ​រូប​សច្ចំ (មនុស្ស​តំណាង​សច្ចំ) អាច​ទទួល​សំណែន​នេះ​បាន ទាល់​តែ​ការ​គន់​គូរ​មើល​ទៅ​ឃើញ​ថា​នឹង​ជា​វិញ។ ដង្វាយ​ដែល​តឹង​រឹង​ និង​តិច​តួច​បែប​នេះ ប្រហែល​មិន​មែន​សម្រាប់​បង់​ថ្លៃ​ការ​ងារ​មនុស្ស​ទេ។ ២. ឈុត​រឿង​ខ្លី​មុន​របាំ​កាឆារ​ថ្វាយ​អ្នកតា​មុន​ធ្វើការ​ដាំដុះ ពួកគេ​សួរ​រូប (អ្នកតំណាង)អ្នកតា​ថា៖ «តើ​អាច​ដាំដុះ​នៅ​តំបន់​អ្នកតា​បាន​ឬទេ?» អ្នកតា​ឆ្លើយ​ថា៖ «បាន​ធ្វើ​ចុះ!» ពួកគេ​ក៏​រាំ​របាំ​កាឆារ​ថ្វាយ​អ្នកតា​មុន​ការ​ដាក់ដាំ​ជា​ទំនៀម នេះ​ច្បាស់​ជា​មក​ពី​គេ​ជឿថា​នៅទីណា​ក៏​មាន​ម្ចាស់​អរូបី​ថែរក្សា​ដែរ។

តាម​រយៈ​របាំ​កាឆារ​ធ្វើ​ឱ្យ​យើង​ដឹង​ថា​ជា​ប្រពៃណី​ជន​ជាតិ​ដើម​កួយ​ធ្វើ​កសិកម្ម។ បើ​ទោះ​ឯកសារ​ខ្លះ​បាន​បង្ហាញ​ថា «កាលពីបុរាណ​កួយ​ជា​ជាង​ដែក​ផ្គត់ផ្គង់​សម្ភារ​ធ្វើ​ពី​ដែក​ដល់​ការកសាង​អង្គរ» និង​បច្ចុប្បន្ន​យើង​ឮ​ថា​កួយ​ភាគ​ច្រើន​ឡើង​មក​ធ្វើការងារ​រោង​ចក្រ​នៅ​ភ្នំពេញ​ក៏​ដោយ​ចុះ ក៏​ប៉ុន្តែ​ការ​ដាំដុះ​ប្រហែលនៅ​តែ​ជា​របរ​ចិញ្ចឹម​ជីវិត​ប្រពៃណី​សំខាន់​របស់​ពួកគេ ដែល​ជា​អ្នក​រស់​នៅ​លើ​ដី​មាន​អំណោយ​ផល​ដល់​ការ​ដាំដុះ​នៃ​ទឹក​ដី​កម្ពុជា។ របាំ​កា​ឆារ ជា​ផ្នែក​នៃរបាំ​រដឺម​ស្រុក​ហៃ គេ​រាំ​តាម​ចង្វាក់​អុក​កា​ឆារ​ទៅ​នឹង​កម្រាល ធ្វើ​ឱ្យ​យើង​នឹក​ភ្នក​ដល់​របាំ​ត្រុដិ​ដែល​បង្ហាញ​ពី​ទំនាក់ទំនង​រវាង​មនុស្ស និង​សត្វព្រៃ ព្រាយ អារក្ស​តាម​របៀប​ខ្មែរ ប៉ុន្តែ​ខុស​គ្នា​ស្រឡះ កាឆារ​ជា​បង្គោល​ឈើ​ត្រង់​កម្ពស់​មនុស្ស ចុង​ខាង​លើ​ភ្ជាប់​នឹង​កញ្ចុំ​ក្រណាត់ និង​អំបោះ​ក្រហម និង​ដាក់​កំប៉ុង​ដែក​មួយ អុក​បញ្ចេញ​សំឡេង​ទង្គិច ប្រាវ! ប្រាវ! ធ្វើ​ឱ្យ​ខ្ញុំ​នឹក​ដល់​រឿង​មេធ្មប់​ក្នុង​រឿង​កុមារ​វិញ​ទេ។ បង្គោល​ឈើ​ហៅ​ថា កាឆារ នេះ ប្រហែល​ជា​ឈើ​បុក​ដី​យក​រន្ធ​សម្រាប់​ដាក់​កប់​គ្រាប់​ធញ្ញ​ជាតិ​ដាំ​ទេ​មិន​ដឹង ព្រោះ​យើង​ដឹង​ថា​ដើម្បី​ដាក់​ដាំ កសិករ​នៅ​តាម​តំបន់​ព្រៃ​ភ្នំ​ប្រើ​ឈើ​ស្រួច​បុក​ដី​ដាក់​គ្រាប់​ពូជ ឬ​ដោយ​ប្រើ​ចប​ជីក។ ក្នុង​របាំ​កាឆារ មាន​សិល្បករ​នារី​ចំណាស់​ម្នាក់​ជា​រូប​អ្នកតា ពាក់​ឆៀង​ក្រមា​ក្រឡា​ក្រហម-ស មើល​ដឹង​ថា​ជា​ក្រមា​ខ្មែរ រាំ​កាន់​ដាវ​ចុង​មាន​ដោត​ទៀន​កំពុង​ឆេះ​នៅ​មុខ​ខ្ទម​អ្នកតា។ មុន​ចូល​ដល់​របាំ​កាឆារ​ក៏​មាន​ការ​សម្តែង​ប្រាប់​រឿង​ខ្លី​មួយ ពេល​អ្នក​ភូមិ​មក​ស្តាប់​អ្នកតា បាន​ជាប់​មក​ជា​មួយ​នូវ​សម្ភារ​ប្រើប្រាស់​ប្រចាំ​ថ្ងៃ​របស់​ពួកគេ​ដូចជា ត្រក់ កញ្ជើ ពូថៅ កំបិតខ្វែវ និង​ចបជីក។

បន្ត​ពី​នោះ​របាំ​បាន​បង្ហាញ​ពី​សាច់​រឿង​របស់​នាង​ក្រពុំ​ឈូក តាម​របាំអុំទូក របាំមហោរ៉ា និងរបាំជូនពរកួយដើម្បី​បង្ហាញ​ពី​ទំនាក់​ទំនង​ជន​ជាតិ​ដើម​កួយ​ទៅ​នឹង​ធម្មជាតិ។របាំ​អុំទូក​បង្ហាញ​បុណ្យ​កំសាន្ត​កួយ ដែល​មាន​តួអង្គ​សំខាន់ គឺ​នាង​ក្រពុំ​ឈូក មាន​លក្ខណៈ​សម្គាល់​ពាក់​ឆៀង​​ផាហ៊ុម ស្ទើរ​លុប​បាត់​ឯក​សណ្ឋាន​ជា​នារី​របាំ។ រឿង​ព្រេង​មួយ​នេះ​ ត្រូវ​ដក​ស្រង់​មក​តម្លើង​ក្នុង​របាំ​មាន​គោល​បំណង​បង្ហាញ​អំពី​ទំនាក់​ទំនង​ជន​ជាតិ​ដើម​កួយ​ទៅ​នឹង​ធម្មជាតិ ប៉ុន្តែ​បែរ​ជា​ធ្វើ​ឱ្យ​ខ្ញុំ​យល់ថា​រឿង​ព្រេង​នាង​ក្រពុំ​ឈូក ដែល​សព្វថ្ងៃ​រូប​សំណាក់​នាង​មាន​តម្កល់​នៅ​ក្នុង​វត្ត​សសរ​មួយ​រយ បង្ហាញ​ពី​ទំនាក់​ទំនង​ពិធី​បុណ្យ​សាសនា​កួយ​ទៅ​នឹង​ពិធី​បុណ្យ​ប្រពៃណី​ជាតិ​ខ្មែរ​វិញ​ទេ។ ពិត​ហើយ​នាង​ក្រពុំ​ឈូក​តំណាង​ឱ្យ​ធម្មជាតិ​សម្រាប់​ជន​ជាតិ​ដើម​កួយ ព្រោះ​នាង​មាន​ប្រភព​ជា​ផ្កា​ឈូក​ក្រពុំ​មក​ពី​បឹង​ធម្មជាតិ នេះ​តាម​ការ​បរិយាយ​របស់​អ្នក​ដឹក​នាំ និង​លំហូរ​នៃ​សាច់​រឿង ប៉ុន្តែ​សម្រាប់​ខ្ញុំ​ជា​ជន​ជាតិ​ខ្មែរ ខ្ញុំ​ឃើញ​សាច់​រឿង​ក្នុង​ក្រសែ​ភ្នែក​ផ្សឹង​ពី​នេះ គឺ​ដូចជា​ ការ​បង្ហាញ​ដើម​ហេតុ​នៃ​ការ​ធ្វើបុណ្យកឋិន បុណ្យអុំទូក និង​បុណ្យ​ចូលឆ្នាំ​ប្រពៃណី​ជាតិ​ខ្មែរ​ទៅ​វិញ។ ឈុត​រឿង​ខ្លី បង្ហាញ​​នារី​របាំ​ដែល​មាន​វ័យ​ក្មេង​ជាង​គេ អង្គុយ​បត់​ជើង​កាន់​បាច់​ផ្កា​មួយ​បាច់ មាន​ផ្កា​ឈូក​ក្រពុំ​មួយ​ទង កម្រង​ផ្កាម្លិះ​ដោត​២​ដើម ធូប ទៀន នៅ​កណ្តាល​ឆាក​ក្រោម​ពន្លឺ​ភ្លើង​ពណ៌​ស្វាយ​ចែង​ចាំង​ នាង​តូច​ស្រែក​ជា​សំឡេង​ស្រួយ អន្លាយៗ​សុំ​ឱ្យ​នាំ​ចូល​ភូមិ​ផង។ អ្នក​ភូមិ​ក៏​ចម្លង​ទូក​ហែរ​នាង​ចេញ​ពី​បឹង គេ​ហៅ​សកម្មភាព​ត្រង់​នេះ​ថារបាំអុំទូក  និង​គេ​លេង​ភ្លេង​បទជុំជាតិ ជា​បទ​ភ្លេង​ការ​ខ្មែរ​លាយ​ជា​មួយ​បទអុំទូក។ ប្រហែល​ជា​ការ​ជួបជុំ​នេះ​មាន​សភាព​រីករាយ​ដូចជា​ពិធីការ​មែន​ហើយ ព្រោះ​នេះ​ជា​ជំនួប​រវាង​អ្នក​មាន​បុណ្យ និង​អ្នក​ភូមិ​ជា​ប្រជា​កសិករ។ នារី​របាំ​ក្មេង​ម្នាក់​ទៀត​ជា​អ្នក​ដឹក​ខ្សែ​ទូក ចំណែក​អ្នក​របាំ​ផ្សេងៗ​ទៀត​ដើរ​រាំ​ត​គ្នា​ជា​ពីរ​ជួរ​ពី​ក្រោយ មាន​កាន់​ច្រវា​ម្នាក់​មួយៗ ស្រែក​ថា ហ៊ឺហ៊ឹបៗ! ដូចជា​ការ​ប្រណាំង​ទូក​ក្នុង​ពិធី​បុណ្យ​អុំទូក​ប្រពៃណីស​ជាតិ​ខ្មែរ។ របាំ​មួយ​នេះ​ដូច​បាន​បក​ស្រាយ​អំពី​ការ​ប្រណាំង​ទូក​ខ្មែរ ដែល​មាន​តួអង្គ​ស្រី​ជា​អ្នក​រាំ​ក្បាល​ទូក។ រឿង​ព្រេង​នាង​ក្រពុំ​ឈូក​ជួយ​បក​ស្រាយ​ការ​និយម​យក​មនុស្សស្រី​ជា​អ្នករាំ​ក្បាល​ទូក ដូច​បាន​បង្ហាញ​ក្នុង​របាំ​នេះ​សម​ហេតុ​ផល​ជាង។ ចំណែក​វត្ត​សរសរ​មួយ​រយ មាន​ព្រះវិហារ​សង់​ឡើង​ដោយ​សរសរ​ចំនួន​មួយ​រយ ប្រៀប​បាន​ទៅ​នឹង​ដើម​ឈូក​ក្នុង​បឹង ជា​ទីឋាន​នាង​ក្រពុំ​ឈូក​យ៉ាង​ល្អ​ឥត​ខ្ចោះ​តែ​ម្តង។ របាំ​បន្ត​ពី​នេះ​គឺ របាំបទមហោរីជា​ភាសា​កួយ​ថា របាំបទមហោរ៉ា ប្រគំ​ឡើង​ដើម្បី​ធ្វើ​បុណ្យ​អបអរ​នាង​ក្រពុំ​ឈូក​ចូល​ដល់​ភូមិ ដូច​ណាស់​នឹង​ពិធី​បុណ្យ​ហែរ​កឋិន​របស់​ប្រជា​ពល​រដ្ឋ​ខ្មែរ សំដៅ​ទៅ​វត្ត​អារាម​ណា​មួយ​ដែល​ខ្លួន​ជ្រើស​រើស ហើយ​មាន​ការ​ទទួល​ស្វាគមន៍​ពី​ប្រជាជន​ចំណុះ​ជើង​វត្ត​នាំ​គ្នា​ជួយ​ហែរ​សម្ភារ​ជា​ច្រើន​ជុំវិញ​ព្រះវិហារ រួច​ប្រគេន​ទៅ​ព្រះសង្ឃ​ទុក​ជា​ទ្រព្យសម្បត្តិ​វត្ត ដូច​ជា​ការ​តម្កល់​នាង​ក្រពុំឈូក​នៅ​ក្នុង​វត្ត​សរសរ​មួយ​រយ​ជា​វត្ត​អារាម​ខ្មែរ​ដែរ ប៉ុន្តែ​ទាស់​ត្រង់​លំដាប់​លំដោយ​នៃ​ពិធី​បង្ហាញ​ក្នុង​របាំ​កួយ និង​លំដាប់​លំដោយ​នៃ​ពេល​វេលា​ពិធី​បុណ្យ​របស់​ខ្មែរ​ខុស​គ្នា។ របាំ​បន្ត​មក​ទៀត​គឺរបាំជូនពរ វា​ដូច​ជា​​ពិធី​បុណ្យ​ចូល​ឆ្នាំ​ខ្មែរ ដែល​ប្រជា​ជន​ទទួល​បាន​ការ​បាច​ផ្កា​ជូន​ពរ​ពី​ទេវតា​ឆ្នាំថ្មី។ របាំជូនពរ​ជន​ជាតិ​ដើម​កួយ​មាន​ការ​បាច​ផ្កា​ម្លិះ​ជូន​ពរ​ដូច​គ្នា​នឹង​របាំ​ជូន​ពរ​ខ្មែរ ខុស​តែ​របៀប​បាច​គេ​បាច​ទៅ​ឆ្វេង​ទៅ​ស្តាំ មិន​បាច​ត្រង់​ទៅ​មុខ​ដូច​ក្បាច់​របាំ​ខ្មែរ​ទេ ហើយ​កួយ​ប្រើ​ត្រឡោក​ទ្រ​ផ្កា ចំណែក​ខ្មែរ​ប្រើ​ជើង​ពាន​ទ្រ​ផ្កា។ ពេលខ្លះ​ត្រឹម​តែ​ត្រឡោក និង​​ជើង​ពាន យើង​អាច​គិត​ថា​វា​ជា​រឿង​តិច​តួច​ណាស់ ប៉ុន្តែ​ជា​ចំណុច​សម្គាល់​ច្បាស់​លាស់​នៃ​កម្ម​សិទ្ធិ​របាំ​ជូន​ពរ​កួយ ឬ​របាំ​ជូន​ពរ​ខ្មែរ​ដែរ។

សរុប​មក​យើង​ឃើញ​ថា អត្តសញ្ញាណ​ប្រពៃណី​ជន​ជាតិ​ដើម​កួយ​ដូច​បាន​ទទួល​ឥទ្ធិពល​ខ្លះ​ពី​អត្តសញ្ញាណ​ជាតិ​ខ្មែរ ប៉ុន្តែ​នរណា​ទៅ​ដឹង​ប្រហែល​ជាតិ​ខ្មែរ​ក៏​ទទួល​រង​ឥទ្ធិពល​ខ្លះ​ដែរ​ពី​ជន​ជាតិ​ដើម​កួយ​ដូច​ជា​បទ​សំពោង បទ​ជុំជាតិ បាន​ក្លាយ​ជា​បទ​ភ្លេង​ការ​ខ្មែរ មាន​ទំនុក​ថ្មីៗ មិន​សម​ជា​ស្នាដៃ​ដើម​ឡើយ។ បើទោះ​ជា​មាន​បំណង​ ឬគ្មាន​បំណង​ក្តី ក៏​របាំ​រដឺមស្រុកហៃ​បាន​បង្ហាញ​ការ​ទទួល​ឥទ្ធិពល​ពីគ្នា​ទៅ​វិញ​ទៅ​មក​នៃ​ជន​ជាតិ​ដើម​កួយ និង​ជន​ជាតិ​ខ្មែរ ជា​ចំណុច​ដែល​ជៀស​មិន​រួច ព្រោះ​មិន​ថា​ជាតិ​សាសន៍​​ណា​ទេ​ដែល​រស់​នៅ​ក្បែរ​គ្នា តែង​ទទួល​ឥទ្ធិពល​គ្នា​តិច​ក្តី​ច្រើន​ក្តី។ យ៉ាងណា​របាំរដឺមស្រុកហៃក៏​បាន​បង្ហាញ​ភាព​ឈរ​រឹង​មាំ​របស់​ជន​ជាតិ​ដើម​កួយ តាម​របៀប​បង្ហាញ និង​គោល​គំនិត​ប្លែក​ពី​ជន​ជាតិ​ខ្មែរ​ស្រឡះ ដូច​ដែល​បាន​រៀប​រាប់​បង្ហាញ​ពី​ជ្រុង​នានា​នៃ​របាំ​នេះ​ស្រាប់។ ជន​ជាតិ​ដើម​កួយ​បាន​ឈរ​រឹង​មាំ​ថែ​រក្សា​សម្រស់​ប្រពៃណី​ខ្លួន មិន​បណ្តោយ​ឱ្យ​សាប​សូន្យ​ឈឹង​ចូល​ជា​ប្រពៃណី​ខ្មែរ​ទេ តិច​ក្តី​ច្រើន​ក្តី​តាម​តែ​អាច​ធ្វើ​ទៅ​បាន នេះ​ហើយ​ជា​អំនួត​នៃ​អត្ត​សញ្ញាណ​ជាតិ​មួយ ព្រោះ​បាន​ធ្វើ​ឱ្យ​យើង​ខុស​ពី​គេ៕

ឧបត្ថម្ភដោយ

My Village Traditions by Kimheng, KH

សហការឧបត្ថម្ភ

My Village Traditions by Kimheng, KH

ដៃគូផ្សព្វផ្សាយ

My Village Traditions by Kimheng, KH

follow us

Start typing and press Enter to search