ការងារយើង: រដូវវប្បធម៌

កម្មវិធី: ចំណេះដឹង បណ្ដាញ និងគោលនយោបាយវប្បធម៌
ផ្តោតលើ: ទស្សនិកជនទូទៅ

yipheng-pic

ឈួរ យ៉ីងផេង សព្វថ្ងៃ​​ជា​​និស្សិត​​អាហារូបករណ៍​​រដ្ឋាភិបាលចិន​​បរិញ្ញាបត្រ​ជាន់ខ្ពស់​ឆ្នាំទី២ ផ្នែក ល្ខោន ខ្សែភាពយន្ត និងទូរទស្សន៍ នៃសាកលវិទ្យាល័យ​គរុកោសល្យប៉េកាំង (Beijing Normal University)។ ក្រៅពីសិក្សា​ជំនាញ​ខាងលើនេះ យ៉ីងផេង ក៏ចាប់អារម្មណ៍លើ​ការតែងនិពន្ធផង​ដែរ ដោយហេតុផល​ថា អ្នកនិពន្ធ​​អាច​បង្ហាញ​​ពី​ទស្សនៈ​តម្លៃ ទស្សនៈ​សកល និងទស្សនៈ​ជីវិត​​ដ៏ស្មុគស្មាញ​នៃជីវភាព​របស់មនុស្ស​ទៅ​កាន់​ទស្សនិកជន​ផ្ទាល់។ គាត់​​ធ្លាប់​​បាន​សរសេរ​​អត្ថបទ​​វិភាគ​ខ្សែភាពយន្ត និង​បង្កើត​ខ្សែភាពយន្ត​ខ្នាត​ខ្លី ១ទៅ២ស្នាដៃ។ យ៉ីងផេង ត្រូវ​​បាន​​ជ្រើសរើស​​ចូលរួម​​ក្នុង​​ក្រុម​​និពន្ធ​អត្ថបទ​​អំពី​កម្មវិធី​សិល្បៈ​​នៃ​រដូវ​វប្បធម៌​ឆ្នាំ ២០២០ផងដែរ។

បុព្វចរិយាដែលមានលក្ខណៈរង្វើលនៃរបាំរាំថ្វាយអ្នកតា ក្នុងរបាំរដឺមស្រុកហៃ

អត្ថបទដោយ ឈួរ យ៉ីងផេង CHHUOR Yingpheng

ត្រួតពិនិត្យដោយ យាន រស្មី YEAN Reaksmey

អត្តសញ្ញាណ គឺជាពាក្យមួយដែលប្រកបទៅដោយ ទ្វេចរភាព (ambiguous) ឬ អ័ព្ទភាព​ (obscure) ដែលមនុស្ស​នីមួយៗតែងមាននិយមន័យផ្សេងៗពីគ្នា។ បើទោះបី អត្តសញ្ញាណ មិនមានជាសភាវសណ្ឋិតនៅនឹងថ្កល់ ឬ ជាឯកវចនភាពក៏ដោយ ក៏វាត្រូវបានគេប្រើប្រាស់ជាកត្តា ឬជារង្វាស់ ក្នុង​ការ​ប្រៀបធៀប បែងចែក ឬ ធ្វើចំណាត់ថ្នាក់ ជាតិ​សាសន៍​មួយ​ទៅ​ជាតិសាសន៍មួយទៀតផងដែរ។ ជាទូទៅ គេអាចសម្គាល់អត្តសញ្ញាណមនុស្សមួយក្រុម ឬ​ជាតិសាសន៍មួយក្រុម តាមរយៈពំនោលនៃវប្បធម៌ សិល្បៈ (រូបី និង អរូបី) ជំនឿសាសនា សំលៀកបំពាក់ និងភាសា​ដែលសមាសធាតុទាំងនេះហើយបង្កើតឱ្យមាននូវអ្វីដែលយើងហៅថា ឯកលក្ខណភាព នៃជាតិសាសន៍ ។ ជាក់ស្តែង ឯកលក្ខណភាពទ្វេចរភាព និង អត្តសញ្ញាណ​ត្រូវបាន​គេ​លើក​មក​ពិភាក្សា​នៅក្នុង​មហោស្រព​រដូវកាលវប្បធម៌​ឆ្នាំ២០២០ ដែលរៀបចំឡើង​​ដោយ​អង្គការសិល្បៈខ្មែរអមតៈ ក្រោមប្រធានបទ រដូវវប្បធម៌៖ ការបង្ហាញអត្តសញ្ញាណ ពួកគេ និង/ឬ ពួកយើង ។ សិល្បៈ​ជាច្រើន​ទម្រង់ ដូចជា ទម្រង់បុរាណ ប្រជាប្រិយ សហសម័យ ល្ខោននិយាយ យីកេ។ល។ បាន​ចូលរួម​​ត្រៀម​​ខ្លួន​សម្រាប់​ឆ្លើយតប​ទៅនឹង​តម្រូវការ​នៃប្រធានបទ​ខាងលើ។ នៅក្នុង​ទម្រង់​ទាំង​នោះ មាន​ទស្សនីយភាព​មួយ​​ដែល​ក្រោយ​ដំឡើង​ក្លាយ​ជា​សមិទ្ធផល​នៃ​សិល្បៈ (ប្រពៃណី​វប្បធម៌​ដែល​គេ​បំលែង​ឱ្យ​ក្លាយ​ជា​សិល្បៈ) នៃ​ជនជាតិ“កួយ” បាន​ធ្វើឱ្យ​យើង​ភ្ញាក់ផ្អើល ហើយ​ផ្តល់​ជាឱកាស​មួយ​សម្រាប់​​យើង​​ស្វែង​យល់ពី​អត្តសញ្ញាណ​ខ្លះៗ​នៃជនជាតិ​នេះ​តាម​រយៈ​របាំ។

រដឺមស្រុកហៃ  (មានន័យថា ប្រពៃណីភូមិខ្ញុំ ជាភាសាខ្មែរ) ជា​ទស្សនីយភាព​មួយ​ដែល​រៀបរាប់​អំពី​ជីវភាព ជំនឿ ភាសា និងព្រលឹង​វប្បធម៌​នៃជនជាតិ “កួយ” ដោយ​​មាន​​ការ​ចូលរួម​សម្តែង​ពី​សិល្បករ សិល្បការី ចំនួន​២០រូប​មកពី​សហគមន៍​ជនជាតិ​កួយ ភូមិ​ទន្សោង ខេត្តស្ទឹងត្រែង។ ទស្សនីយភាព​​ទាំង​មូល​នៃរបាំ ត្រូវបាន​បែង​ចែក​ជា​៧កម្មវិធី​របាំ​តូចៗ​ដូចជា៖ របាំរាំសែនគ្រូ​មុនសម្តែង របាំរាំថ្វាយ​អ្នកតា របាំកាឆារ របាំអុំទូក របាំនាង​ក្រពុំឈូក របាំជូនពរ និង​របាំលា​ទស្សនិកជន។ ក្នុងនោះ​យើង​កត់​សម្គាល់​ឃើញ​ថា របាំរាំ​ថ្វាយ​អ្នកតា មាន​លក្ខណៈពិសេស​មួយ​ដែល​ធ្វើ​ឱ្យ​យើង​ចាប់​អារម្មណ៍​ជាខ្លាំង។  ដូចនេះ​ចំពោះ​អត្ថបទ​ដែល​អធិប្បាយ​ខាង​ក្រោម ក៏ដូចជា​ទំហំ ឬផែន​នៃពាក្យ អត្តសញ្ញាណ ដែល​យើង​នឹង​​សំដៅ​ទៅ គឺ​ចំពោះ​តែ​ការសម្តែង​លើឆាក​អំពី របាំរាំថ្វាយអ្នកតា  តែប៉ុណ្ណោះ។ ហើយ​យើង នឹង​សាកល្បង​ឆ្លើយ​នឹង​​សំនួរ​ដែល​បាន​ចោទសួរ​ថា តើយើង​អាច​ប្រទះ​ឃើញ​​ពីចំនុច​​យ៉ាង​​ហោច​ណា​ខ្លះ​នៃអត្តសញ្ញាណ​ជនជាតិ “កួយ” តាមរយៈ​របាំនេះ?

មុន​ឈាន​ចូល​ដល់​ការវិភាគ យើង​គប្បី​ងាក​មក​ស្វែង​យល់​អំពី​ដំណើរ​សាច់​រឿង​នៃ​របាំ​សិន។ ជា​ដំបូង​នៃ​របាំ គឺ​ប្រព្រឹត្ត​ទៅ​ដោយ​មាន​ជំងឺ (មាន​អាការៈ​ឈឺ​ធ្មេញ)​ មក​បៀត​បៀន​​ក្មេង​ស្រី​ភូមិ​​ម្នាក់។ យើង​អាច​សម្គាល់​នាង​បាន ដោយ​នាង​ពាក់​អាវ​ក្រណាត់​វែង​ពណ៌​ខៀវ​ចាស់ សំពត់​សឹង​ផ្កាឈូក​សូក​​ពី​ក្នុង​ចង្កេះ​ព័ទ្ធ​ដោយ​ក្រណាត់​ក្រហម​បត់​មក​មុខ សក់បួង​​ឡើង​​លើ​លំអ​ដោយ​ក្រណាត់​ប៉ាក់​អង្កាំ​ពណ៌​ក្រហម​ចង​ទៅ​ក្រោយ ខ្សែក ខ្សែដៃ​អង្កាំ​ពណ៌ស ក្រហម​ជាច្រើន​ពណ៌ និង​​ក្រវិល​ធ្វើ​ឡើង​ពី​រុក្ខជាតិ​ក្រៀម​ម៉្យាង។ នាង​ទទេ​ជើង ហើយ​ស្លៀក​ពាក់​​មិន​សូវ​ខុស​ប្លែក​​គ្នា​ពី​សំលៀក​បំពាក់​របស់​តួអង្គ​ស្រ្តី​ភេទ​ដទៃ​ទៀត។ ក្រោយ​ពី​​មាន​អាការៈ​ជំងឺ​ជាច្រើន​ថ្ងៃ នាង​​ក៏​ត្រូវ​បាន​អ្នក​ភូមិ​ប្រុស​ស្រី​២នាក់​ដែល​មាន​វ័យ​កណ្តាល និង​​ម្ចាស់​ស្រុក​ស្រី​ម្នាក់​ដែល​មាន​សម្បុរ​ស្រអែម វ័យ​ចំណាស់​បន្តិច ដឹកនាំ​មក​សុំ​អន្តរាគមន៍​ពី​អ្នកសច្ចំ។ អ្នកសច្ចំ ដែល​ត្រូវ​ជាអ្នក​នាំសារ​នៃអ្នក​ភូមិ និង អ្នកតា អង្គុយ​នៅ​កណ្តាល​វង់ មាន​ប្រដាប់​ប្រដា​សែន​ដោយ​មាន​ទៀន​អុជ​នៅ​ចំកណ្តាល​ចាន បាន​ធ្វើការ​គន់គូរ តើ​ក្មេង​ស្រី ឬអ្នក​ភូមិ បាន​​ប្រព្រឹត្ត​អំពើ​ខុស​ឆ្គង​អ្វី​ទៅលើ [ដែលក្នុងអត្ថន័យកួយ និងខ្មែរសំដៅទៅលើ] អ្នកតា ប្រចាំស្រុក។ បន្ទាប់​មក​គាត់​បាន​បញ្ជាក់​ពី​របៀប​ព្យាបាល​ជំងឺ​នេះ​ដោយ​និយាយ​ជាភាសា​កួយ​ថា៖ ‘ប្រសិនបើ​អ្នកភូមិ​ខុស​ឆ្គង​លើ អ្នកតា នោះ អ្នកភូមិ​​ត្រូវ​រៀបចំ​ពិធី​​ដង្វាយ​​រាំថ្វាយអ្នកតា។ ផ្ទុយ​ទៅវិញ ប្រសិនបើ​អ្នកភូមិ​មិន​មាន​កំហុស​ឆ្គង ឬ​ប្រឈម​មុខ​នឹង​ជំងឺ​ដែល​អ្នក​សច្ចំ​គន់គូរ​ថា​​មិន​មែន​មក​ពី អ្នកតា នោះ ពួកគេ​មិន​ចាំបាច់​រៀបចំ​ពិធី​ឡើយ’។ ជាក់ស្តែង ក្រោយ​ការ​គន់គូរ​ហើយ​ឃើញ​ថា អ្នក​ភូមិ​ពិត​ជា​ខុស​ឆ្គង​លើ អ្នកតា ដូច្នេះ​អ្នក​ភូមិ​ត្រូវ​រៀប​ចំពិធី​ដើម្បី​រាំថ្វាយ អ្នកតា

បន្ទាប់មក យើង​ឃើញ​ពួកគេ​រៀបចំ​សំណែន បទភ្លេង និង​របាំរាំថ្វាយ ដោយ​សំណែន​មាន​ដង្វាយ​មួយ​ល្អី​ដាក់​នៅមុខ​ហើយ​កណ្តាល​ឆាក ឯ​រានសក្ការៈ​ត្រូវ​បាន​ដាក់​​នៅ​ខាង​ឆ្វេង​​ដៃ​នៃ​ឆាក (រាប់ពីអ្នកសម្តែងលើឆាក)។ បទភ្លេង​ដែល​គេប្រគំ ត្រូវ​បាន​លេង​ដោយ​សំឡេង​ស្គរ និង​ទ្រ។ ចំពោះ​​ពិធី​រាំថ្វាយ​ទាំងមូល​វិញ យើង​ឃើញ​មាន​ការចែកការរាំ​ជា​៣​ក្រុម​តួអង្គ។ ក្រុមទី១ គឺ​ក្រុម​តួអង្គ​ចាស់ព្រឹទ្ធាចារ្យ​ប្រុស​ស្រី​មួយ​គូ ចាប់​ផ្តើម​រាំ​មុន​គេ ដោយ​អ៊ំប្រុស​លេង​ក្រាប់​នៅ​ក្នុង​ដៃ​ ហើយ​អ៊ំ​ស្រី​រាំ​ទៅ​តាម​ចង្វាក់​ភ្លេង​​នៅ​ចំពោះ​មុខ​រាន​សក្ការៈ​តូច​មួយ​ដែល​ធ្វើ​ពី​ឈើក្រាល​ដោយ​កន្ទេល​គែម​ក្រហម ហើយ​អុជ​ធូប និង​ទៀន​ជុំវិញ (រូបទី១) ។ ក្រុមទី២ គឺក្រុម​​តួអង្គ​ក្មេង​ប្រុស​២នាក់ រាំ​បន្ទាប់​ពី​ក្រុម​ទី១ លេង​គុន​ដំបង ដើម្បី​ផ្តល់​ជា “កម្លាំង” សម្រាប់​ប្រយុទ្ធ​ប្រឆាំង​នឹង​ជំងឺ។ ក្រុមទី៣ គឺ​តួអង្គស្ត្រីភេទ​ដែល​លាយ​ឡំ​ដោយ​ចាស់​ក្មេង កំពុង​រាំហែរ​ហម ប្រៀប​ដូចជា “កងជំនួយ” សម្រាប់​ផ្តល់​ជា​កម្លាំង​កាយ ជា​កម្លាំង​ចិត្ត​ដល់​ក្រុម​អ្នក​រាំ​ទាំង​មូល (រូបទី២)។ ក្បាច់រាំ​របស់​តួអង្គ​ស្ត្រី គឺ​បង្វិល​ចុង​ដៃ​ស្រដៀង​ទៅនឹង​ក្បាច់រាំ​របស់​ខ្មែរ​​រួច​ច្រត់​ទៅ​លើ​ចង្កេះ ហើយ​ទាំង​៣​ក្រុម​ទះ​ដៃ​ព្រមគ្នា​​កាលណា​សំឡេង​ភ្លេង​ឈាន​ដល់​ចំនុច​មួយ។ ពួកគេ​ផ្សំផ្គុំ​គ្នារាំ បង្កើត​ជា​កម្លាំង​ធំ​មួយ​ដើម្បី​សម្រេច​ពិធីនេះ។

1-2

រូបទី១. រានសក្ការៈ

yipheng-4

រូបទី២. លក្ខណៈនៃរបាំទាំងមូល

ឆ្លងកាត់​តាម​ការអធិប្បាយ​នៃ​លក្ខណៈ​របាំ​ខាង​លើ យើង​មើល​ឃើញ​ថា បទដ្ឋាន​គុណភាព​កម្រិត “ខ្ពស់” នៃរបាំ “ស្តង់ដារ” ដែល​រមែង​មាន​សភាព​ជា “ម៉ឺងម៉ាត់” មាន​ការហាត់សម តឹងរឹង ស្រុះគ្នានេះ អាច​និយាយ​បានថា​មិនសូវ​មាន​ឥទ្ធិពល​លើ របាំរាំថ្វាយអ្នកតា នេះទេ ។ ដោយ​ជាក់ស្តែង របាំរាំថ្វាយអ្នកតា  ភាគច្រើន​ស្តែង​ឱ្យ​ឃើញ​ពីភាព​រង្វើល ងាយ​បត់បែន​នៃ​ជីវភាព​ដើម និង​ការ​រក្សា​លំនឹង​យេនឌ័រ​នៃ​កុល​សម្ព័ន្ធ ដែល​បាន​ប្រឈម​ជាមួយ​នឹង​មជ្ឈដ្ឋាន​រស់នៅ​អស់​រយៈកាល​ជាយូរ ប៉ុន្តែ​មិនមែន​អំពីអ្វី​ដែល​បាន​លត់ដំ​ក្លាយ​ជា  “ច្បាប់ទម្លាប់”  មាន “បទដ្ឋាន​តឹងរឹង”  ឬ ដែល​យើង​តែង​យល់​ថា​ជា “ភាព​មាន​អរិយធម៌” ឡើយ។ សភាព​រង្វើល ងាយ​បត់បែន​នៃ​ជីវភាព​ដើម និង​ការរក្សាលំនឹង​យេនឌ័រ​នៃ​កុលសម្ព័ន្ធ​ដែល​ជា​បុព្វចរិយា​របស់​មនុស្សនេះ បាន​ទាញ​ឱ្យ​យើង​រក​ឃើញ​ពី​លក្ខណៈ​ពិសេស​មួយ​នៃ​ របាំរាំថ្វាយអ្នកតា ។ លក្ខណៈ​ពិសេស​នោះ​គឺ ក្នុង​ផ្ទៃ​របាំ​ទាំង​មូល​មាន​សភាព​ងាយ​បត់បែន ​ហើយ​មាន​លក្ខណៈ​រង្វើល​ដែល​ចែក​ជា៣ចំនុច​ដូចជា៖ ទី១.អាយុ និង​យេនឌ័រ​នៃ​តួអង្គ​មិន​មាន​ភាព​ស្របាល​គ្នា ទី២.​ជំនួស និង​បំលាស់​ប្តូរ​តួ​អង្គ​ដែល​មាន​ភាព​បត់បែន និង​ទី៣. ភាព​មិន​ចាំបាច់​មាន​លក្ខណៈ​ជា​រួម​ធំមួយ។

. អាយុ និងយេនឌ័រនៃតួអង្គមិនមានភាពស្របាលគ្នា

ក្រឡេក​មើល​ទៅ​របាំរាំថ្វាយអ្នកតា ម្តង​ទៀត យើង​កត់​សម្គាល់​ឃើញ​ថា របាំ​នេះ​ត្រូវ​បាន​សម្តែង​ដោយ​ក្រុម​មនុស្ស​៣​ក្រុម​ដែល​មិន​មាន​វ័យ​ស្មើគ្នា ហើយ​មាន​យេនឌ័រ​មិន​ដូច​គ្នា។ ក្នុងនោះ​អ្នក​សម្តែង​រាំ​មុខ​រាន​សក្ការៈ អ្នក​វាយ​គុន​ដំបង និង​អ្នក​រាំ​ដង្វាយ មាន​ពីវ័យ​កុមារ វ័យ​កណ្តាល រហូត​ដល់​វ័យ​ចំណាស់។ ការ​ជ្រើស​រើស និង​ដាក់​តាំង​តួអង្គបែប​នេះ វា​មិន​ត្រឹម​តែ​បង្ហាញ​ពី​លក្ខណៈ “អត់អោន” ឬ មិន​ប្រកាន់​ច្រើន​ចំពោះ​ពិធី​ដែល​មាន​ក្នុង​របាំ​ទេ (ឧទា. ប្រៀប​ធៀប​ជាមួយ​របាំ “ស្តង់ដារ” ដែល​ភាគ​ច្រើន ភាគី​ខាង​ក្រោយ​នេះ តែង​មាន​ការ​ជ្រើស​តាំង​តួអង្គ​ដែល​មាន​អាយុ និង​យេនឌ័រ​មិន​សូវ​ខុស​គ្នា​ច្រើន។) ហើយ​ថែម​ទាំង​បកស្រាយ​ឱ្យ​ឃើញ​ពី​ជំនឿ និង​ជីវិត​អ្នកភូមិ​ផ្ទាល់​ដែល​រមែង​មាន​ពិធីបុណ្យ​ដែល​ត្រូវ​បាន​ចូលរួម​ជា​សមូហភាព។

ការ​ចូលរួម​ពី​គ្រប់​មជ្ឈដ្ឋាន​រស់នៅ​របស់​មនុស្ស​នេះ បាន​ដើរតួ​ជា​មូលន័យ​ធំមួយ​សម្រាប់​កំនត់​ទិសដៅ​ផ្លូវ​ទៅ​របស់​របាំ ដោយ​ជាក់ស្តែង​វា​បាន​ជះ​ឥទ្ធិពល​មក​របាំ ធ្វើ​ឱ្យ​ផ្ទៃ​នៃ​របាំ​ទាំង​មូល​មាន​សភាព​ជា​ងាយ​បត់បែន និង​រស់​រវើក ។ ត្រង់នេះ​ន័យ​ដែល​ថា «ងាយបត់បែន និងរស់រវើក» ពុំមាន​ន័យ​ស្មើ​នឹង “ងាយ​បត់​បែន និង​រស់​រវើក” នៅ​ក្នុង​របាំ “ស្តង់ដារ” ឡើយ ព្រោះ​ថា អត្ថន័យ​ខាង​មុខ​សំដៅ​ទៅ​លើ​ភាព​រស់​រវើក​ដែល​មាន​លក្ខណៈ​ជា​រង្វើល​ដោយ​ពុំ​សូវ​ពឹង​ផ្អែក​លើ​បទ​ដ្ឋាន​ជាក់​លាក់​មួយ ឯ​អត្ថន័យ​ខាង​ក្រោយ​សំដៅ​ទៅ​លើ​ភាព​រស់​រវើក​មាន​លក្ខណៈ​ជា​ស្រុះ​គ្នា​ដោយ​ពឹង​ផ្អែក​លើ​បទដ្ឋាន​ជាក់​លាក់​មួយ។ ឧទា. សិល្បករ សិល្បការី ដែល​សម្តែង​ក្នុង​របាំរាំថ្វាយអ្នកតា មិន​ប្រាកដ​ថា​ជា​អ្នក​សម្តែង​អាជីព។ ដូច្នេះ បញ្ហា​ខ្វះ​មនុស្ស ​មិន​ដាក់​កំហិត​លើ​មនុស្ស និង​ផ្លាស់​ប្តូរ​មនុស្ស​មិន​ទៀង ។ល។ កំនត់​ធ្វើ​ឱ្យ​របាំ​នេះ​មាន​ភាព​រង្វើល​ក្នុង​ការ​ជ្រើស​តាំង​តួអង្គ និង​ការ​ផ្លាស់​ប្តូរ​សាច់​រឿង​សម្តែង​ជាក់​ស្តែង។ ឯ​ចង្វាក់​ដែល​តួអង្គ​ទាំង​អស់​រាំ​នៅ​ក្នុង របាំរាំថ្វាយអ្នកតា សុទ្ធ​មិន​សូវ​មាន​សភាព “ស្រុះគ្នា” ហើយ​ប្រើ​ក្បាច់​ដដែលៗ ឬ​តែ​មួយ បន្ទាប់​មក​បញ្ចេញ​ក្បាច់​តាម​តែ​កាយ​វិការ​ខ្លួន​ធ្វើ​បាន។ ការ​បញ្ចេញ​កាយវិការ​តាម​តែ​ខ្លួន​ធ្វើ​នេះ​ទៀត​សោត គឺជា​លក្ខណៈ​​រង្វើល ​ដែល​ផ្តល់​អារម្មណ៍​ឱ្យ​យើង​យល់​ថា របាំ​នេះ​មាន​សភាព​ដូច “របាំ​ប្រជា​ប្រិយ​ខ្មែរ” (រាំវង់…) ជា​ជាង “របាំ​ទម្រង់​ហ្លួង”។ ដូច​នេះ បញ្ហា​ខ្វះ ឬ​មិន​កំហិត​លើ​មនុស្ស​ដែល​ជាហេតុ​ធ្វើ​ឱ្យ​តួអង្គ​មាន​វ័យ និង​យេនឌ័រ​មិន​ស្មើគ្នា ចង្វាក់រាំ​ដែល​មិន​សូវ​មាន​ភាព “ស្រុះគ្នា” ហើយ​ក្បាច់​រាំ​ដដែលៗ ឬ​តែមួយ​ដែល​ធ្វើ​ឱ្យ​តួអង្គ​បញ្ចេញ​ក្បាច់​តាម​តែ​ខ្លួន​ធ្វើ​បាន​នេះ ជា​អ្វី​ដែល​ខាង​លើ​និយាយ​ថា  ភាព​រស់រវើក​បែប​មិន​សូវ​ពឹង​ផ្អែក​លើ​បទដ្ឋាន​ជាក់​លាក់​មួយ។

ដូច្នេះ ចំពោះ​លក្ខណៈ​រង្វើល​ដែល​មាន​ភាព​បត់​បែន រស់​រវើក មិន​ដាក់​កំហិត​ចំពោះ​អាយុ និង​យេនឌ័រ​តួអង្គ​នេះ បាន​ធ្វើ​ឱ្យ​យើង​ប្រិច​ភ្នែក​ឃើញ​ខ្លះៗ​ពីសង្គម​នៃ​ជន​ជាតិ “កួយ” ដែល​យើង​អាច​ទាញ​ថា ពួកគេ​ជា “សង្គម” មួយ​ដែល​មិន​​ប្រកាន់​ច្រើន ហើយ​លាយ​ឡំ និង​ប្រសព្វ​គ្នា​ទៅ​ដោយ​មនុស្ស​គ្រប់​ស្រទាប់​វណ្ណៈ។

.ជំនួសនិង បំលាស់ប្តូរតួអង្គដែលមានភាពបត់បែន

ក្រៅពី មិន​រឹត​ត្បិត​ចំពោះ អាយុ និង​យេនឌ័រ​នៃ​តួអង្គ។ លក្ខណៈ​រង្វើល​ពិសេស​មួយ​ទៀត​នៃ របាំរាំថ្វាយអ្នកតា គឺ​របាំ​នេះ​អាច​ជំនួស ឬ​ផ្លាស់​ប្តូរ​តួអង្គ​បាន​តាម​កាលៈ​ទេសៈ។ ដូច​ដែល​ខាង​លើ​បាន​រៀប​រាប់​ស្រាប់ របាំ​នេះ​ត្រូវ​បាន​ដក​ស្រង់​ពី​ជីវភាព និង​វប្បធម៌​ជាក់​ស្តែង​របស់​ជន​ជាតិ។ ដូចនេះ​ភាព​បត់បែន​តាម​កាលៈ​ទេសៈ​របស់​ជីវិត​ពិត​របស់​មនុស្ស​ប្រាកដ​ជា​ត្រូវ​បាន​គោរព ហើយ​អនុម័ត​នៅ​ក្នុង​របាំ។ ជាក់ស្តែង តួអង្គ​អ្នក​សច្ចំ តួអង្គ​ក្មេង​ប្រុស​វាយ​គុន​ដំបង និង​តួអង្គ​ចាស់​ព្រឹទ្ធាចារ្យ​រាំ​មុខ​រាន​សក្ការៈ សុទ្ធ​ជា​តួអង្គ​ដែល​អាច​ជំនួស​បាន។ ក្នុង​ន័យ​នេះ យើង​ពុំ​បាន​សំដៅ​ទៅ​គំនិត​ដែល​និយាយ​ថា “របាំ​ទាំង​មូល​អាច​ផ្លាស់​ប្តូរ​តួអង្គ​ទាំង​អស់​បាន​ទេ” ព្រោះ​ថា​ពាក្យ របាំ គេ​រមែង​ចាត់​ថ្នាក់​ទៅ​ក្នុង សិល្បៈ  ឯ​រៀង​រាល់ សិល្បៈ​  រមែង​ខុស​ប្លែក​ខ្លះៗ​ពី​ជីវភាព​ពិត។ ឧទា. យើង​ប្រហែល​មិន​អាច​និយាយ​ថា តួអង្គ​ក្រុម​ស្រ្តី​រាំ​ដង្វាយ​អាច​ជំនួស ដោយ​ក្រុម​បុរស​ភេទ​ទេ ព្រោះ​វា​មិន​មាន​ន័យ​ស្មើគ្នា។ ដូចនេះ អ្វី​ដែល​យើង​និយាយ​ថា ការ​ជំនួស​ និង​ផ្លាស់ប្តូរ​តួអង្គ​តាម​កាលៈ​ទេសៈ គឺ​ចង់​សំដៅ​ទៅ​លើ​តួអង្គ​ដែល​អាច​ផ្លាស់ប្តូរ​បាន ហើយ​តួអង្គ​នេះ​ទៀត​សោត គឺ​ពិត​ជា​មាន​វត្តមាន​នៅ​ក្នុង​ជីវិត​ជាក់​ស្តែង។

ជាក់ស្តែង មុន​​នឹង​ឈាន​​ដល់​ពិធី របាំរាំថ្វាយអ្នកតា យើង​ឃើញ​មាន​ចាស់​ព្រឹទ្ធា​ចារ្យ និង​ម្ចាស់​ស្រុក​អង្គុយ​ជំនុំ​ជាមួយ​នឹង​អ្នក​សច្ចំ​ដែល​ជា​ស្ត្រី​ភេទ។ អ្នក​សច្ចំ​នេះ​ផ្ទាល់​គឺជា​តួអង្គ​មួយ​ដែល​អាច​ជំនួស​បាន​តាម​កាលៈ​ទេសៈ ត្បិត​ជា​ដំបូង​ឡើយ​នៃ​របាំ គេ​កំនត់​យក​បុរស​ភេទ​ជាតួ។ ប៉ុន្តែ​អ្វី​ដែល​សំខាន់​គឺ​ថា មិន​ខ្វល់​ថា​ទម្រង់​នៃ​របាំ​ក្តី មិន​ខ្វល់​ថា​ទស្ស​និកជន​ក្តី ការ​ដើរ​តួ​អ្នកសច្ចំ​ជា​ស្ត្រី​ភេទ បញ្ជាក់​ថា​ពុំ​មាន​ការ​ប៉ះ​ពាល់​ដល់​ផ្ទៃ​របាំ និង​ទស្សនិក​ជន​ទេ ព្រោះ​ថា​គេ​ពិត​ជា​អាច​រក​ឃើញ​វត្តមាន​តួអង្គ​នេះ​នៅ​ជីវភាព​ជាក់​ស្តែង និង​សិល្បៈ​បាន​មែន។ ឯ​ចំពោះ​ក្រុម​ក្មេង​វាយ​គុន​ដំបង និង​តួអង្គ​ចាស់​ព្រឹទ្ធា​ចារ្យ​រាំមុខ​រាន​សក្ការៈ​វិញ យើង​ឃើញ​ថា​ភាគ​ច្រើន​វា​ទាក់​ទង​ទៅ​នឹង​បញ្ហា​តថភាព​ជាក់​ស្តែង និង​លទ្ធភាព​ដែល​អាច​ធ្វើ​ទៅ​បាន​របស់​តួអង្គ។  ឆ្លង​តាម​ការ​សាក​សួរ​ខ្លះៗ។ យើង​បាន​ទទួល​ព័ត៌មាន​ថា ៖ «ក្រុម​វាយ​គុន​ដំបង​នេះ អាច​​ជំនួស​ដោយ​ក្រុម​ក្មេង​ស្រី​វាយ​ដំបង​បាន ប៉ុន្តែ​ដោយ​ស្ថាន​ភាព​ជាក់​ស្តែង ពួក​គាត់​ពុំទាន់​បង្វឹក​បាន​ក្រុម​ក្មេង​ស្រី»។ ហើយ​ពួក​គាត់​ក៏​បាន​បន្ថែម​ទៀត​ថា៖ «ថ្វី​និយាយ​ថា​អាច​ផ្លាស់​ប្តូរ​បាន​មែន ប៉ុន្តែ​វា​មិន​មាន​សភាព​ជា​ចាំ​បាច់ ព្រោះ​ថា​នៅ​ក្នុង សិល្បៈ រៀង​រាល់​តួអង្គ​ដែល​ពាក់​ព័ន្ធ​នឹង កម្លាំង  គេ​រមែងនឹក​ឃើញ​​ និង​ទាក់​ទង​ដល់​តួអង្គ​បុរស​ភេទ ឯ​ការ​ជ្រើស​រើស​កុមារ​មិន​មែន​មនុស្ស​ប្រុស​ជំទង់​វិញ គាត់​បាន​បន្ថែម​ទៀត​ថា​គឺ ដើម្បី​បន្ត​វេន»។ ដូចនេះ​ចំពោះ​ការ​ដែល​និយាយ​ថា តួអង្គ​ក្មេង​ប្រុស​វាយ​គុន​ដំបង​អាច​ជំនួស​បាន គឺ​ភាគ​ច្រើន​ឈរ​នៅ​លើ​ជំហរ​តថភាព​ជាក់​ស្តែង​របស់​ពួកគេ មិន​មែន​ដើម្បី​ផ្លាស់​ប្តូរ​ដើម្បី​តែ​ផ្លាស់​ប្តូរ​ទេ។ រីឯចំពោះ​តួអង្គ​ចាស់​ព្រឹទ្ធា​ចារ្យ​រាំ​មុខ​រាន​សក្ការៈ​​វិញ ជាក់​ស្តែង​គឺ​តួអង្គ​អ៊ំ​ប្រុស​លេង​ក្រាប់​ក្នុង​ដៃ។ យើង​ឃើញ​ថា នៅ​ពេល​ដែល​ការ​សំដែង​ពិត​បាន​ប្រពឹ្រត្ត​ទៅ គាត់​បែរ​ជា​អវត្ត​មាន​ទៅ​វិញ ដោយ​សារ​បញ្ហា​ផ្ទាល់​ខ្លួន​ជា​មួយ​រោ​គា។ ការ​បាត់ ឬ​មិន​បាន​ជំនួស​ដោយ​តួអង្គ​ផ្សេង​នៃ​គាត់ មិន​ថា​សម្រាប់​របាំ​ទាំង​មូល​ក្តី ឬ​សម្រាប់​ទស្ស​និកជន​ក្តី សុទ្ធ​តែ​មិន​បាន​រង្គោះ​រង្គើ​ខ្លាំង​ពេក​ចំពោះ​ផ្ទៃ​នៃ​របាំ​ទាំង​មូល​ឡើយ។ ដោយ​ហេតុ​ជាក់ស្តែង​បញ្ជាក់​ប្រាប់​ថា វា​មិន​មាន​ភាព​អន្តរាយ​ទេ នៅ​ពេល​ដែល​ទស្សនិកជន មើល​អ៊ំស្រី​មុខ​រាន​សក្ការៈ​កំពុង​រាំ​តែ​ម្នាក់​​ឯង។ ដូច​នេះ​ចំពោះ ការ​ដែល​មិន​ជំនួស​ឡើង​វិញ​នៃ​តួអង្គ​អ៊ំប្រុស គឺ​ភាគ​ច្រើន​ឈរ​លើ​លទ្ធភាព​ដែល​តួអង្គ​អាច​ប្រព្រឹត្ត​ទៅ ប៉ុន្តែ​មិន​មែន​នៅ​ក្នុង​បរិបទ​មួយ​ដែល​មាន​ភាព​ដាច់​ខាត​ឡើយ។ ចំនុច​ទាំង​ពីរ​ដែល​ធ្វើ​ឱ្យ​របាំ​មាន​លក្ខណៈ​រង្វើល​នេះ​ហើយ ដែល​បង្ហាញ​ឱ្យ​ពី​ភាព​អត់​អោន និង​ចុះ​សំរុង​រវាង​តួអង្គ និង​តួអង្គ អ្នក​ភូមិ និង​អ្នក​ភូមិ ដែល​មិន​រឹត​ត្បិត​ចំពោះ​តួនាទី​យេនឌ័រ (ការ​ផ្លាស់​ប្តូរ និង​ការ​ជំនួស​តួអង្គ) មិន​ថា​ក្នុង​របាំ ឬ​ក៏​នៅ​ក្នុង​ភូមិ​ផង​របស់​គេ។

. ភាពមិនចាំបាច់មានលក្ខណៈជារួមធំមួយ

លក្ខណៈ​រង្វើល​មួយ​ទៀត​នៃ​របាំរាំថ្វាយអ្នកតា គឺ​ការ​ដែល​មិន​លុប​បំបាត់​ភាព​ជា​ឯក​លក្ខណៈ​នៃ​សិល្បករ សិល្បការី ដើម្បី​សម្រេច​បាន​ជា​លក្ខណៈ​រួម ហើយ​ធំ​មួយ។ យើង​មើល​ឃើញ​ថា ការ​មិន​រឹត​ត្បិត​ចំពោះ​អាយុ យេនឌ័រ ជំនួស និង​បំលាស់​ប្តូរ​តួអង្គ សុទ្ធ​តែ​ជា​សមាសធាតុ​ផ្សេងៗ​ដែល​ធ្វើ​ឱ្យ​លក្ខណៈ​រង្វើល​កើត​ឡើង។ ដូចនេះ ចំពោះ​ការ​ដែល​មិន​លុប​បំបាត់​ភាព​ជា​ឯក​លក្ខណៈ រឹត​តែ​ធ្វើ​ឱ្យ​របាំ​នេះ​មាន​លក្ខណៈ​ជា​រង្វើល​កាន់​តែ​ខ្លំាង។ ត្រង់​ន័យ​នេះ «ការ​មិន​លុប​បំបាត់​ភាព​ជា​ឯក​លក្ខណៈ» ស្មើនឹង ពាក្យថា «ភាព​មិន​ចាំបាច់​ជារួម​ជាធំ» មួយ ដែល​ខាង​ក្រោម​នេះ​នឹង​ចែក​ជា​២​ចំនុច​តូចៗ តទៀត។

ភាព​មិន​ចាំបាច់​ជារួម​ធំ ដែល​អាច​កត់​សម្គាល់​ច្បាស់​លាស់​ទី១​នៅ​ក្នុង​របាំ​គឺ អ្នក​រាំ​មុខ​សក្ការៈ

អ្នក​វាយ​គុន​ដំបង និង​អ្នក​រាំ​ដង្វាយ រមែង​មិន​នៅ​សភាព និង​កម្រិត​ដូច​គ្នា។  នៅពេលដែល​ភ្លេង​ចាប់​ផ្តើម​លេង តួអង្គ​ទាំង​នោះ​បញ្ចេញ​កាយ​វិការ​តាម​បទ​ភ្លេង ដោយ​ក្រុម​អ្នក​រាំ​មុខ​សក្ការៈ​ចាប់​ផ្តើម​មុន​គេ បន្ទាប់​មក​ក្រុម​ក្មេង​ប្រុស​ចាប់​ផ្តើម​វាយ​ដំបង ឯ​ក្រុម​មនុស្ស​ស្រី​រាំ​ដង្វាយ​ចាប់​ផ្តើម​ចេញ​រាំ​មក​ថ្វាយ​ចុង​ក្រោយ​គេ។ ប៉ុន្តែ​ពួកគេ​មិន​រាំ «ស្រុះគ្នា» នៅ​ក្នុង​ចង្វាក់​តែ​មួយ​ទេ។ ការ​ធ្វើ​បៀប​នេះ ក្រៅ​ពី​បង្ហាញ​ឱ្យ​ឃើញ​ពី​ឯក​លក្ខណៈ​នៃ​ក្រុម​ដែល​ខ្លួន​រាំ (ប្រសិន​យើង​ចែក អ្នក​រាំ​មុខ​សក្ការៈ អ្នក​វាយ​គុន​ដំបង និង​អ្នក​រាំ​ដង្វាយ​ជាបីក្រុម​ឯករាជ្យ​ផ្សេងៗ​គ្នា​ទៀត) ហើយ​ថែម​ទាំង​បង្ហាញ​ឱ្យ​ឃើញ​ពី​លក្ខណៈ​រង្វើល​ដែល ថ្វី​ត្បិត​តែ​យើង​នៅ​ក្នុង​ក្រុម​ធំ​តែ​មួយ​មែន ប៉ុន្តែ​យើង​ក៏​មិន​ចាំបាច់​ដូច​តែ​គ្នា​រហូត នៃ​ទស្សន​វិជ្ជា​ផង​ដែរ។ ភាព​មិន​ចាំបាច់​ជា​រួមធំមួយ​ទៀត ដែល​អាច​កត់​សម្គាល់​ច្បាស់​លាស់​ទី​២​គឺ រូប​រាង​ភិន​ភាគ លក្ខណៈ និង​សម្រស់​នៃ​អ្នក​របាំ​មិន​មាន​លក្ខណៈ​ជារួម  —— ពោល​គឺ​តួអង្គ​នីមួយៗ​ស្ថិត​នៅ​ក្នុង​វ័យ ភេទ ពណ៌​សម្បុរ​ផ្សេងៗ​គ្នា ដែល​ធ្វើ​ឱ្យ​ភាព​ជា​ឯក​លក្ខណៈ​របស់​បុគ្គល​ម្នាក់ៗ​លេច​ធ្លោ ហើយ​បញ្ចេញ​ពន្លឺ​កិរិយា​ដែល​ខ្លួន​ជា​ឯក​លក្ខណៈ។ ជាក់ស្តែង​នៅ​ក្នុង របាំរាំថ្វាយអ្នកតា នេះ មាន​តាំង​ពី​កុមារា កុមារី រហូត​ដល់​បុរស​ស្រ្តី​វ័យ​កណ្តាល រហូត​ដល់​វ័យ​ចំណាស់។ ភាព​ខុសគ្នា​ឆ្ងាយ​នៃ​អាយុ និង​សម្ផស្ស ព្រម​ទាំង​ការ​បញ្ចេញ​ទេព​កោសល្យ​របស់​មនុស្ស​នីមួយៗ ជា​ហេតុ​ធ្វើ​ឱ្យ​របាំ​ទាំង​មូល​មាន​សភាព​លក្ខណៈ​រង្វើល​ខ្លាំង។ ក្រៅ​ពីនេះ​ទៀត គ្រឿង​លំអ​ខ្លួន​ដែល​ជាអត្តសញ្ញាណ​នៃ​ជន​ជាតិ «កួយ» ក៏​មិន​មាន​ភាព​ដូច​គ្នា។ ឧទា. ខ្សែ​ក​ដែល​ធ្វើ​ពី​អង្កាំ មាន​ពណ៌​ក្រហម ផ្កាឈូក មាស… របស់​អ្នក​សម្តែង​ប្រុស​ស្រី​ក៏ មិន​មាន ពណ៌ ទំហំ  និង​ប្រវែង​ស្មើគ្នា។ ចំនែក​ឯ​ក្រវិល​របស់​មនុស្ស​ស្រី​ដែល​ធ្វើ​ពី​រុក្ខ​ជាតិ​ក្រៀម​ម្យ៉ាង ក៏​មិន​មាន​ទំហំ និង​ប្រវែង​ស្មើគ្នា​ដែរ។ ចំនុច​ពីរ​នេះ​មិន​ត្រឹម​តែ​បង្ហាញ​ឱ្យ​ឃើញ​ពី​ការ​ឱ្យ​តម្លៃ​ទៅ​វត្ថុ​ដោយ​ធ្វើ​នឹង​ដៃ​ទេ (មួយ​គ្មាន​ពីរ) ថែម​ទាំង​បង្ហាញ​ឱ្យ​ឃើញ​ពី «ភាព​ចម្រុះ​សម្បូរ​បែប» ដែល​កើត​មាន​ឡើង​ក្នុង​ធម្មជាតិ​ផង​ដែរ ហើយ​វា​នឹង​អាច​ផ្ទុយ​ស្រឡះ​ទៅ​នឹង​បទ​ដ្ឋាន​នៃ​របាំ «ស្តង់ដារ» ដែល​គេ​ភាគ​ច្រើន​កំនត់​យក​សិល្បករ សិល្បការី មាន​រូប​រាង​ភិន​ភាគ សម្ផស្ស ថែម​ទាំង​គ្រឿង​លំអ​ខ្លួន​ដូច​គ្នា​ផង​ដែរ។

ស្រប​ជាមួយគ្នា​នេះ​ដែរ ដូច​ដែល​ខាង​លើ​បាន​ប្រើ​ប្រាស់​ពាក្យ​ថា «មិនចាំបាច់ជា» ។ ឃ្លា​ខាង​លើ​គឺ​មិន​ធ្វើ​ការ​បដិសេធ​ចោល ការ​ដែល​ពួកគេ​មិន​ស្រុះ​គ្នា វេញ​ជា​ថ្លុង​មួយ​ទេ ព្រោះ​ថា​ជាក់ស្តែង​នៅ​ក្នុង​របាំ ​នៅ​ពេល​ដែល​ភ្លេង​ប្រគំ​ដល់​កន្លែង​ប្រសព្វ​គ្នា​មួយ អ្នក​រាំសែន​គ្រូ  អ្នក​វាយ​គុន​ដំបង និង​អ្នករាំ​ដង្វាយ​បាន​ឆ្ពោះ​សំដៅ​រកគ្នា ដោយ​សំឡេង​ភ្លេង និង​កាយ​វិការ​ដូច​គ្នា ប៉ុន្តែ​គ្រាន់​តែ​ភាគ​ច្រើន​នៃ​ពួកគេ គឺ​រមែង​បន្ត​នូវ​កិរិយា​ដែល​មិន​មាន​ភាព​ជា​រួម​គ្នា។

ដូចនេះ សរុប​មក​ជារួម ដូច​ដែល​អ្វី​បាន​បក​ស្រាយ ភាព​មាន​លក្ខណៈ​ជា​រង្វើល ឬ​មិន​ចាំបាច់​មាន​លក្ខណៈ​ជារួម​មួយ បាន​ឱ្យ​យើង​មើល​ឃើញ​ពី បុព្វ​ចរិយា​នៃ​ជនជាតិ «កួយ»    ដែល​ពោរ​ពេញ​ទៅ​ដោយ​ជីវភាព និង​វប្បធម៌​តាម​រយៈ​សាច់​រឿង​របាំ (ជំងឺ) ការ​បន្ត​វេន​តាម​រយៈ​ការ​លាយ​ឡំ​ដោយ​ក្មេង​ប្រុស​ក្មេង​ស្រី​ដែល​កុល​សម្ព័ន្ធ​ដើម​និយម​គោរព​ទំនៀម​ទម្លាប់ ទំពាំង​ស្នង​ឫស្សី  និង​ការ​បង្ហាញ​អត្តសញ្ញាណ​ក្នុង​ព្រៃ​តាម​រយៈ​ការ​សែន​ព្រេន​ដោយ​មាន​ចាស់​ព្រឹទ្ធា​ចារ្យ ជា​អ្នក​ដឹក​នាំ និង​ការ​ប្រើ​ប្រាស់​សម្ភារ​ដែល​ផលិត​ចេញ​ពី​ធម្ម​ជាតិ។ ដូចនេះ ប្រសិន​បើ​យើង​យក​លក្ខណៈ​ទាំង​អំបាល​ម៉ាន​នេះ​ទៅ​មើល​ឱ្យ​ឆ្ងាយ​ជាង​នេះ នោះ​យើង​ប្រទះ​ឃើញ​ថា​ការ​ដែល​មិន​ទាម​ទារ​ភេទ អាយុ ពណ៌​សម្បុរ តួអង្គ….នៃ​នាដករ និង​នាដការី​ឱ្យ​មាន​ភាព​ជារួម​នេះ គឺ​កំពុង​តែ​បក​ស្រាយ​នូវ​អត្ថន័យ​នៃ​ពាក្យ​ថា «កួយ» (ដែល​មាន​ន័យ​ថាជា មនុស្ស ជាភាសាខ្មែរ) នេះឯង។ ហើយ​លក្ខណៈ​នេះ​ទៀត​សោត​នៅ​ក្នុង​របាំ គឺ​មិន​ត្រឹម​តែ​កំពុង​បង្ហាញ​ឱ្យ​យើង​ឃើញ​ពី​ភាព​មិន​មាន​ក្រឹត្យ​ក្រម ឬ​ច្បាប់​ដ៏​ម៉ឺង​ម៉ាត់​មួយ​សម្រាប់​រឹត​បន្តឹង ថែម​ទាំង​រុញ​បង្ហាញ​ឱ្យ​យើង​មើល​ឃើញ​ពី​ធម្មជាតិ បុព្វចរិយា​នៃ​សង្គម​មនុស្ស​ដើម​តាម​រយៈ របាំរាំសែនគ្រូ ដែល​ពោរពេញ​ទៅ​ដោយ​ភាព​ចុះ​សំរុង អត់អោន ហើយ​កំពុង​ឆ្លង​កាត់​ការ​វាយ​ដំពត់​បែន​ឱ្យ​ក្លាយ​ជា​សម្ព័ន្ធ​ដែល​មាន “អរិយ​ធម៌​ក្រឹត្យ​ក្រម” មួយ៕

ផ្តល់មូលនិធិដោយ៖

untitled-31

សហការឧបត្ថម្ភដោយ៖

pactics-cambodia

ដៃគូផ្សព្វផ្សាយ៖

chenla-logo-final-01-no-white-bg

REGISTER NOW TO JOIN WORKSHOPS WITH THE ARTISTS: Click to download the information pack 

Friday 27 October Saturday 28 October Sunday 29 October
10.30am-12pm

REPfest Forum

Center for Khmer Studies

2pm-3pm Public Workshops

Heritage Hub

– Kohei Nishikawa
(Japan)

Krousar Thmey

– Medhā
(Cambodia)

Sala Thaom Chas

– Champasak
Shadow Theater
(Laos)

Public Workshops

Heritage Hub

– Law Ka Nat
(Myanmar)

Krousar Thmey

– Đông Kinh Cổõ
Nhạąc (Vietnam)

Sala Thaom Chas

– Yaksao
(Cambodia)

 

7pm-8.30pm Performance

Krousar Thmey

– Medhā
(Cambodia)
– Đông Kinh Cổõ
Nhạąc (Vietnam)

Heritage Hub

– Kohei Nishikawa
(Japan)
– Law Ka Nat
(Myanmar)
– Yaksao
(Cambodia)

Performance

Krousar Thmey

– Medhā
(Cambodia)
– Đông Kinh Cổõ
Nhạąc (Vietnam)

Heritage Hub

– Kohei Nishikawa
(Japan)
– Law Ka Nat
(Myanmar)
– Yaksao
(Cambodia)

Closing Performance

Heritage Hub

– Arn Chorn Pond,
Seyma Thon &
Thuch Savang
(Cambodia)

Sala Thoam Chas

– Champasak
Shadow Theater
(Laos)

All events are free admission.

Registration will be required in advance for the REPfest Forum and the Public Workshops – details will follow here.

Support us

follow us

Start typing and press Enter to search